Pourazowe upośledzenie przepływu powietrza, spowodowane zalegającą krwią lub wymiocinami jest poważnym zagrożeniem zdrowia i życia człowieka. Dlatego też w celu oczyszczenia dróg oddechowych z zalegającej treści należy przeprowadzić jak najszybciej czynność ich odsysania za pomocą ssaka medycznego. W medycynie ssaki mają szerokie zastosowanie. Na rynku dostępnych jest wiele takich urządzeń. Ssaki skierowane do ratownictwa przedszpitalnego powinny charakteryzować się wysoką dynamiką odsysania. Chodzi tu przede wszystkim o szybkość i wydajność odsysania. Z oczywistych względów ssaki te muszą być lekkie, ale i wytrzymałe. Ze względu na ich budowę i zasadę działania wyróżniamy mechaniczne ssaki ręczne i ręczno ? nożne, przenośne ssaki bateryjne, akumulatorowe lub pneumatyczne.

Budowa i zalety użytkowe

Ręczny ssak mechaniczny ze względu na swój wygląd potocznie jest zwany ?pistoletowym?. Można go użyć zarówno dla dorosłych, dzieci jak i niemowląt. Posiada jednorazowy pojemnikiem na odessaną treść. Rękojeść tego ssaka posiada ergonomiczny kształt, przez co może on być obsługiwany jedną ręką. Pojemnik na odessaną treść jest przezroczysty, wymienny bez użycia narzędzi. Odsysanie prowadzi się ściskając rytmicznie rękojeść pompy. Ssak posiada końcówkę ssącą o zaokrąglonych krawędziach, umożliwiającą przyssanie się do błony śluzowej. Wydajność ssaka ręcznego to zazwyczaj około 20 l./min. Mocowanie końcówki ssącej do pojemnika wytrzymuje ciężar ssaka z pojemnikiem całkowicie wypełnionym odessaną treścią. Do każdego ssaka w komplecie zawsze dołączone są cewniki dla dorosłych lub dzieci, które umożliwiają odessanie treści nawet u noworodków.

Typowy ssak ręczno ? nożny to wysoce efektywna pompa ssącą przeznaczona do odsysania ciał obcych gardła i tchawicy w sytuacjach stanów nagłych. Ze względu na swoją budowę potocznie zwany jest przez ratowników jako ?Twin Pump?, czyli podwójna pompa. Może być on obsługiwany zarówno nogą jak i ręką, a jego siła ssania jest łatwo wyczuwalna i łatwo kontrolowana.

Ssak o takiej budowie oparty jest na zasadzie podwójnie działającego tłoka z bardzo efektywną charakterystyką odsysania spowodowaną połączeniem dużego przepływu powietrza i wysokiego podciśnienia. Specjalny podwójny cylinder stanowiący podstawę pompy może być łatwo obsługiwany w pozycji klęczącej, ze stopą cały czas opartą na pedale pompy (bez konieczności jej podnoszenia). Jest to zdecydowana zaleta tego ssaka.

Ssaki medyczne to przeważnie kompaktowe urządzenia przenośne, lekkie, efektywne i proste w obsłudze. Nowoczesne modele są wyznacznikiem wysokich standardów wielokrotnego stosowania i trwałości oraz niezawodności. Wyposażenie to można dowolnie konfigurować, w zależności od indywidualnych potrzeb użytkownika.
Dużą zaletą ssaków medycznych nowej generacji jest ich cicha pompa, przystosowana do niezawodnej pracy ciągłej.

Wskazówki praktyczne

W przypadku pacjenta urazowego zalegające ciała obce, wydzielina, krew, wymiociny w jamie ustnej i gardle są częstym problemem. Jeśli występuje niedrożność dróg oddechowych należy mechanicznie (ręcznie) usunąć stałe ciała obce np. protezy zębowe, cząstki pokarmu i odessać wymiociny i/lub krew ssakiem. Do tej czynności preferowany jest ssak ze sztywną końcówką. Nie należy zbyt długo odsysać, ponieważ może to w konsekwencji spowodować niedotlenienie, a co za tym idzie powikłania np. w postaci zaburzeń rytmu serca. Odsysanie należy wykonywać maksymalnie przez 30 sekund.

W opiece nad pacjentami ciężko chorymi elektryczny ssak medyczny wykorzystywany jest m.in. do usuwania flegmy i wydzielin z dróg oddechowych. To urządzenie niezbędne przy pielęgnacji pacjentów o trudnościach w samodzielnym odkrztuszaniu, a więc osób w śpiączce, chorych czy w stanach pooperacyjnych. W warunkach klinicznych ssaki medyczne wykorzystywane są również do odsysania krwi i ropy podczas zabiegów chirurgicznych.